Zasada backupu 3-2-1

Chcąc zachować swoje dane, musimy tworzyć ich kopie i bezpiecznie je przechowywać. Nie wystarczy jednak co jakiś czas zapisywać jedną kopię danych gdzieś na dysku komputera. Jeżeli chcemy mieć pewność, że uda się odtworzyć aktualne dane w każdej sytuacji, konieczne jest zapisywanie kopii zgodnie z zasadą 3-2-1. Na czym polega zasada backupu 3-2-1?

Informacje przetwarzane na komputerach są zazwyczaj dużo więcej warte niż sam sprzęt używany do pracy lub przechowywania tych danych w domu. W przypadku wielu rodzajów plików, takich jak zdjęcia czy filmy, nie da się ich odtworzyć, gdy ulegną zniszczeniu. Inne rodzaje danych, jak dokumenty tekstowe, arkusze kalkulacyjne czy rysunki, można stworzyć na nowo, ale zwykle wymaga to wielu godzin pracy. Tymczasem na dane zapisywane w komputerach czyha wiele zagrożeń. Do ich utraty dochodzi niekiedy przez błąd człowieka, działanie wirusa lub hakera, a czasem przez awarię sprzętu, pożar, zalanie lub inne wypadki losowe. Przed takimi zdarzeniami można się ustrzec, wykonując odpowiednio często kopię bezpieczeństwa swoich danych.

Niestety wykonanie jednej kopii to za mało, bowiem i ona łatwo może ulec zniszczeniu. Wystarczy, że zapiszemy ją na dysku, który umieszczony jest w tym samym pomieszczeniu co komputer z danymi. Pożar albo kradzież sprzętu sprawi, że stracimy zarówno oryginalne dane, jak również ich kopie. Przed najróżniejszymi splotami niekorzystnych wypadków możemy się zabezpieczyć, wykonując kopię według zasady 3-2-1.

Zasada 3-2-1

Sam zapis „3-2-1” powstał w celu łatwego zapamiętania 3 podstawowych zasad tworzenia kopii bezpieczeństwa danych.

Przede wszystkim należy tworzyć 3 kopie tych samych danych (3 x backup). Jedna z nich jest używana do pracy, a dwie pozostałe powinny być przechowywane na dwóch różnych urządzeniach (2 x backup). Jedno z tych urządzeń powinno być umieszczone poza domem lub siedzibą firmy (1 x backup).

Dwa nośniki danych

Podstawową zasadą przy tworzeniu kopii zapasowych danych jest ich zapisywanie na różnych nośnikach. Bezwzględnie nie można kopii danych zapisywać na tym samym dysku, na którym umieszczone są oryginały. Najczęściej przyczyną utraty danych jest skasowanie wszystkich danych z dysku na skutek awarii sprzętowej dysku lub błędów w pracy programów albo systemu operacyjnego. Warto pamiętać, że przy naprawie zepsutego komputera (a zwłaszcza laptopa) pierwszą czynnością w serwisie jest odtworzenie na dysku oryginalnego systemu operacyjnego w takiej postaci, jak na komputerze przeznaczonym do sprzedaży. Oznacza to skasowanie wszystkich danych, nawet jeżeli dysk był w pełni sprawny. Dlatego jedna z kopii powinna być zapisywana na nośniku, który będzie przechowywany w innym miejscu.

pendrive, zasada backupu 3-2-1

Do zapisania kopii danych można wykorzystać płyty CD lub DVD, a także pendrive’y i dyski zewnętrzne podpinane kablem USB. Wykorzystanie płyt jest jednak mało wygodne, zaś pendrive’y mają zbyt małą pojemność, aby korzystać z nich w sposób stały. Najlepiej spisują się zewnętrzne dyski, bowiem dzięki dużej pojemności i szybkości pracy łatwo można aktualizować kopię danych o nowe pliki w sposób przyrostowy lub różnicowy.

W sytuacji, gdy kopia bezpieczeństwa powinna być wykonywana na kilku lub kilkunastu komputerach, najlepiej jest zastosować do jej zapisu serwer NAS. Jest to urządzenie podpinane do sieci komputerowej, więc łatwo można zapisywać na nim kopię bezpieczeństwa przesyłaną przez komputery używane do pracy. Można to robić w sposób zautomatyzowany, co odciąża użytkowników i z czasem staje się dla nich wręcz niezauważalne. Na dodatek serwer NAS można umieścić w osobnym pomieszczeniu, które dodatkowo będzie zabezpieczone przed włamaniem albo przed pożarem. Na takim urządzeniu można też wykorzystać specjalne tryby zapisu danych w rodzaju macierzy RAID. Dzięki temu dane będą dodatkowo duplikowane w celu ich ochrony na wypadek awarii jednego z dysków umieszczonych w serwerze.

Kopia poza miejscem pracy

Mając już utworzoną jedną kopię danych, należy wykonać jeszcze jedną, ale w taki sposób, aby znalazła się ona poza miejscem pracy, siedzibą firmy lub poza domem. Jeszcze do niedawna było to dość uciążliwe, ale obecnie jest niezwykle proste dzięki zastosowaniu internetowej chmury. Zapis w chmurze sprawia, że dane są nie tylko zabezpieczone przed kradzieżą lub pożarem, ale stają się dostępne z każdego miejsca, gdzie tylko można skorzystać z Internetu.

Przy najprostszym rozwiązaniu dane może zapisywać w chmurze, korzystając z prostych i darmowych usług świadczonych przez wiele firm. Opcja ta ma jednak sporo mankamentów. Trudno jest zautomatyzować taki proces i trzeba go zazwyczaj wykonywać ręcznie. Nie da się też zastosować kopii przyrostowych lub różnicowych. Za każdym razem musimy więc przesyłać pełny zestaw plików, co zajmuje dużo czasu i obciąża sieć. Nie można w ten sposób wykonać kopii bezpieczeństwa systemu operacyjnego.

Na szczęście wraz z upowszechnieniem się szybkich łączy internetowych, pojawiły się usługi, dzięki którym zarówno gospodarstwa domowe, jak i wielkie firmy mogą automatycznie tworzyć kopie danych w chmurze. Mogą one zawierać pełne zestawy plików, jak również kopie przyrostowe lub różnicowe, co skraca czas tworzenia kopii. Poza tym można w ten sposób tworzyć duplikaty całych systemów operacyjnych. Przydaje się to w sytuacji awarii komputerów, bowiem umożliwia szybkie odtworzenie na komputerze całego środowiska pracy, łącznie ze skonfigurowanym systemem, aplikacjami i danymi. Jest to obecnie najprostsza i najpewniejsza metoda tworzenia kopii bezpieczeństwa danych.